Giới thiệu về hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ

Từ những năm 90, hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ đã được ứng dụng trong chẩn đoán. Đến nay đã trở thành hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ lặp lại rTMS, ngoài để chẩn đoán ở đây là đo điện thế gợi vận động thì rTMS còn được ứng dụng trong điều trị.

Khái niệm về kích thích từ trường xuyên sọ

Kích thích từ truyền xuyên sọ dựa trên định luật Faraday về cảm ứng điện từ mà trong đó, dòng điện được đặt qua da đầu thông qua một cuộn dây từ tính. Đặt một cuộn dây trên da đầu và truyền một dòng điện mạnh biến thiên theo thời gian tạo ra một từ trường đi qua các mô của đầu.

Ảnh 1: Nguyên lý về từ trường xuyên sọ

Khi cuộn dây kích thích tạo ra một vùng từ và các dẫn truyền, dẫn truyền này đi theo các axons, các sợi trục làm xuất hiện hiện tượng tái phân cực tại chỗ với sự dịch chuyển của các ION dương và ION âm.

Cấu hình cơ bản của một hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ rTMS

• 01 Bộ phận kích thích
• 01-03 Cuộn kích thích (Coil)
• 01 Hệ thống làm mát
• 01 Hệ thống điều khiển
• 01 Ghế cho bệnh nhân

Trong hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ rTMS Neurosoft, cuộn kích thích sẽ được đặt trên đầu bệnh nhân, khối trên cùng hiển thị các thông số là Bộ phận điều khiển và tạo xung, khối thứ hai là khối làm mát và khối thứ ba để tăng công suất hoạt động.

 

Ảnh 2: Hệ thống từ trường xuyên sọ

Lịch sử ra đời

Năm	Sự kiện
Năm 1981	Định luật Faraday ra đời
Năm 1985	Barker và các cộng sự phát minh TMS đầu tiên ở Sheffied, Anh
Năm 2002	Hiệp hội sức khỏe Canada (Cannadian Association of Health) chính thức phê duyệt lợi ích của TMS
8/10/2008	Cơ quan quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt chỉ định điều trị đầu tiên

Cơ chế, nguyên lý hoạt động của hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ rTMS

Cơ chế hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ

rTMS: Có thể cung cấp nhiều xung trong một thời gian ngắn, các từ trường khoảng (1.5 đến 2.5T) được tạo ra tại cuộn kích thích (coil) đi qua da đầu và hộp sọ mà không bị cản trở và từ đó tạo ra sự thay đổi nhanh chóng của dòng điện hay còn gọi là sự biến thiên dòng điện qua các mô bên dưới làm khử cực tế bào thần kinh và tạo ra điện thế hoạt động.

 

Ảnh 3: Hệ thống từ trường xuyên sọ

Tác dụng hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ

rTMS có thể điều chỉnh sự hưng phấn của vỏ não NGOÀI thời gian bị kích thích. Có nghĩa là sau thời gian kích thích, rTMS vẫn có thể tạo ra sự điều chỉnh hưng phấn.

Tùy thuộc vào thông số kích thích khi sử dụng cho người bệnh, rTMS sẽ có tác dụng kích thích hoặc ức chế vỏ não.

Các loại xung kích thích thường được sử dụng:

Thông thường hay sử dụng những xung kích thích liên tục:

Với tần số thấp, thông thường là 1Hz sẽ có tác dụng ức chế

Ảnh 4: Ví dụ về tác dụng ức chế 1Hz trong điều trị trầm cảm bằng từ trường xuyên sọ

Với tần số cao, thông thường là từ 5Hz trở lên có tác dụng kích thích

Ảnh 5: Ví dụ về tác dụng kích thích 10Hz trong điều trị trầm cảm bằng từ trường xuyên sọ

Tuy nhiên khoản 10 năm gần đây, thì lại có ứng dụng nhiều hai loại xung mới đó là Phóng lực Theta ngắt quảng và Phóng lực Theta liên tục. Với hai loại xung này sẽ khác hơn so với các loại xung trước với tần số kích thích nhiều hơn trong khoản thời gian ngắn hơn nhưng vẫn đạt hiệu quả.

Các loại kích thích này đều có sẵn trong hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ Neurosft.

Ứng dụng của hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ

Ứng dụng hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ rTMS trong điều trị

Dựa vào khuyến cáo của Liên đoàn Quốc tế về Sinh lý thần kinh lâm sàng. Đối với ứng dụng điều trị thì Liên đoàn đã đưa ra một hướng dẫn về sử dụng rTMS trong các bệnh lý thần kinh trong suốt 4 năm từ 2014 -2018 và mới nhất thì đầu năm 2023 thì Liên đoàn đã đưa ra một khuyến cáo thứ 2 đó là Ứng dụng của rTMS trong chẩn đoán các bệnh lý thần kinh.

Ảnh 7: Ứng dụng Từ trường xuyên sọ

Link tham khảo chi tiết tại ĐÂY.

Đây là 2 khuyến cáo chính liên quan đến ứng dụng của rTMS không chỉ trong lĩnh vực chẩn đoán mà còn trong lĩnh vực điều trị.

 

Ảnh 8: Ứng dụng Từ trường xuyên sọ

 

Ứng dụng của hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ rTMS trong chẩn đoán

Trước đây, để ứng dụng rTMS trong chẩn đoán thường dựa vào thông số MEP (Motor evoked potential) – Điện thế gợi vận động. Hiện nay, ngoài MEP thì đã xuất hiện rất nhiều thông số khác như SICI, SICF, ICF, RMT… các thông số này cũng có vai trò, tác dụng trong việc hỗ trợ chẩn đoán các bệnh lý thần kinh. Tham khảo ở bảng bên dưới:

Ảnh 9: Ứng dụng chẩn đoán của từ trường xuyên sọ

 

 

Ảnh 10: Ứng dụng chẩn đoán của từ trường xuyên sọ

 

Ảnh 11: Ứng dụng chẩn đoán của từ trường xuyên sọ

APB: Abductor pollicis brevis
CBI: Cerebellar inhibition of the motor cortex
CMCT: Central motor conduction time
CSP: Cortical silent period, IHI: Interhemispheric inhibition
I/O curve: Input-output curve
ISP: Ipsilateral silent period
LICI: Long-interval intracortical inhibition
PPMS: Primary progressive multiple sclerosis
PSP: Progressive supranuclear palsy
RMT: Resting motor threshold
PT phosphene threshold
RRMS: Relapsing-remitting multiple sclerosis
SAI: Short latency afferent inhibition
SCI: Spinal cord injury
SICF: Short-interval intracortical facilitation
SICI: Short-interval intracortical inhibition
SPMS: Secondary progressive multiple sclerosis
TST: Triple-stimulation technique

Tham khảo bài viết chi tiết theo đường link dưới ĐÂY.

Hiệu quả của kích thích từ trường xuyên sọ

Bảng dưới đây là bảng tóm tắt về các khuyến cáo hiện tại về hiệu quả của rTMS trong các chỉ định liên quan tới bệnh lý thần kinh.

Ảnh 12: Hiệu quả điều trị của từ trường xuyên sọ

Với Level cao nhất là A. Thì các bệnh như Trầm cảm đã được FDA khuyến cáo từ rất sớm hay vai trò của rTMS trong điều trị các chứng đau như đau cơ sợi, cải thiện chức năng vận động của những người bị Parkinson.

Bằng chứng cấp độ A: là những chỉ định của rTMS mà có hiệu quả rõ ràng, rTMS kích thích ở tần số cao vào vùng vỏ não vận động (M1) đối bên thì sẽ có hiệu quả trong đau thần kinh và tần số thấp của M1 đối bên để phục hồi vận động chuyển động tay trong giai đoạn sau đột quỵ cấp…

Bằng chứng cấp độ B: là những chỉ định của rTMS có thể có hiệu quả.

Khi kích thích rTMS với tần số cao ở vùng M1 bên trái hoặc vùng DLPFC có cải thiện được chất lượng cuộc sống hoặc giảm đau, đặc biệt là đau xơ cơ.

Khi kích thích rTMS cũng ở tần số cao của vùng M1 hai bên hoặc DLPFC bên trái có thể cái thiện suy giảm chức năng vận động hoặc trầm cảm trong bệnh Parkinson.

Kích thích rTMS cũng ở tần số cao của vùng M1 cùng bên có thể thúc đấy được phục hồi vận động ở giai đoạn sau của đột quỵ cấp tính hoặc nếu sử dụng kích thích phóng thực theta ngắt quãng mà nhắm vào vùng vận động của vùng chân đối bên thì có thể cải thiện được tình trạng co cứng ở chi dưới trong bệnh MS.

Khi kích thích rTMS tần số thấp ở vị trí hồi trán dưới bên phải cho bệnh nhân có chứng mất ngôn ngữ diễn đạt sau đột quỵ cũng sẽ có hiệu quả.

 

Một số ứng dụng khác của hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ rTMS được tổng hợp ở bảng dưới đây:

STT	Bệnh	Độ hiệu quả
1	Đau cấp tính	Có hiệu quả trong điều trị đau thần kinh cấp tính do chấn thương tủy sống hoặc đau trung ương sau đột quỵ
2	Đau đầu	Có hiệu quả trong điều trị đau đầu nguyên phát như Migraine, đau đầu dạng căng thẳng… Đau đầu thứ phát có thể có hiệu quả đối với những đau đầu sau chấn thương.
3	Đau mãn tính	Có hiệu quả với đau thần kinh mãn tính
4	Suy giảm giọng nói (Đột quỵ, Parkinson, hội chứng Tourette)	Có hiệu quả
5	Suy giảm chức năng nhận thức  (Đột quỵ, Parkinson,…)	Có hiệu quả
6	Chứng khó nuốt (Đột quỵ, Parkinson,…)

Hình ảnh một số đơn vị đang sử dụng Hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ rTMS

Hệ thống Kích thích từ trường xuyên sọ ở Bệnh viện Đại học Y Dược

 

 

Hệ thống Kích thích từ trường xuyên sọ ở Trung tâm Y khoa Vạn Hạnh

 

 

 

Hệ thống Kích thích từ trường xuyên sọ ở Bệnh viện Tâm Anh

 

 

 

 

Hệ thống Kích thích từ trường xuyên sọ ở Bệnh viện Chuyên Khoa Ngoại Thần Kinh Quốc Tế

 

Và còn rất nhiều đơn vị Phòng khám, Bệnh viện khác đã và đang sử dụng Hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ rTMS trong điều trị và chẩn đoán.

Ngoài ra, còn rất nhiều ứng dụng khác của hệ thống kích thích từ trường xuyên sọ rTMS, Anh Chị có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi nếu cần hỗ trợ thêm thông tin hoặc tìm kiếm các khóa học về rTMS.